Duża blacha tego wypieku znika wyjątkowo szybko, bo łączy wilgotne jabłka, kakao, cynamon i chrupiące orzechy w jednym prostym cieście. Przepis na ciasto salceson z jabłkami na dużą blachę podaję z dokładnymi proporcjami na formę 25 × 35 cm, wskazówkami dotyczącymi jabłek oraz sposobami na uniknięcie zakalca.
Wilgotne kakaowe ciasto, które najlepiej smakuje następnego dnia
- Forma 25 × 35 cm zapewnia odpowiednią wysokość i dużą liczbę porcji.
- Potrzebujesz około 1,2 kg jabłek, najlepiej twardych i lekko kwaśnych.
- Ciasto piecz przez 50-60 minut w 170°C, używając trybu góra-dół.
- Masa powinna być gęsta, a jabłka pokrojone w kostkę o boku 1-1,5 cm.
- Po wystudzeniu wypiek można oprószyć cukrem pudrem albo polać czekoladą.
Dlaczego salceson dobrze sprawdza się na dużej blasze
Salceson to wilgotne, kakaowe ciasto z dużą ilością jabłek, zwykle wzbogacone orzechami i cynamonem. Nazwa nawiązuje do charakterystycznego przekroju, w którym widać nieregularnie rozłożone kawałki owoców i bakalii. To nie jest puszysty biszkopt ani krucha szarlotka, tylko zwarty, miękki placek o intensywnym aromacie.
W dużej formie ciasto ma korzystny stosunek owoców do masy. Nie wychodzi przesadnie wysokie, dlatego łatwiej dopiec jego środek, a kawałki można wygodnie pokroić na 24-30 porcji. Z mojego doświadczenia najlepiej smakuje po kilku godzinach odpoczynku, kiedy jabłka oddadzą część soku, a kakao połączy się z cynamonem.
Składniki na formę 25 × 35 cm
Poniższe proporcje dają dużą porcję, ale nie powinny przepełnić standardowej prostokątnej blachy. Jabłek może wydawać się sporo, jednak właśnie one odpowiadają za wilgotny miąższ. Nie zmniejszałbym ich ilości poniżej 1 kg.
| Składnik | Ilość |
|---|---|
| mąka pszenna | 400 g |
| jajka | 5 sztuk |
| cukier | 220 g |
| olej roślinny | 180 ml |
| jogurt naturalny | 150 g |
| jabłka po obraniu | 1,1-1,2 kg |
| kakao | 3 łyżki |
| proszek do pieczenia | 2 łyżeczki |
| soda oczyszczona | 1 łyżeczka |
| cynamon | 2 łyżeczki |
| orzechy włoskie | 120 g |
Najlepiej wybierz antonówki, szare renety, ligole albo inne jabłka, które zachowują kształt podczas pieczenia. Bardzo słodkie i wodniste owoce mogą sprawić, że środek będzie piekł się dłużej. Orzechy włoskie możesz zastąpić pekanami, ale ich delikatniejszy smak będzie mniej wyczuwalny w kakaowej masie.
Jak przygotować ciasto krok po kroku
- Wyłóż dno formy papierem do pieczenia, a boki delikatnie posmaruj olejem. Piekarnik rozgrzej do 170°C w trybie góra-dół.
- Jabłka obierz, usuń gniazda nasienne i pokrój w kostkę o boku 1-1,5 cm. Nie ścieraj ich na tarce, ponieważ puszczą zbyt dużo soku.
- Orzechy posiekaj na średnie kawałki. Zbyt drobne znikną w cieście, natomiast duże fragmenty przyjemnie chrupią po upieczeniu.
- Jajka ubij z cukrem przez 3-4 minuty, aż masa wyraźnie się rozjaśni. Nie musi być tak napowietrzona jak masa na biszkopt.
- Wlej olej i dodaj jogurt. Krótko wymieszaj, tylko do połączenia składników.
- Osobno wymieszaj mąkę, kakao, proszek do pieczenia, sodę i cynamon. Dodaj suche składniki do masy jajecznej.
- Wymieszaj całość mikserem na niskich obrotach przez około minutę. Masa powinna być gęsta i jednolita.
- Dodaj jabłka oraz orzechy i wmieszaj je łopatką. Zrób to spokojnie, ale bez długiego mieszania.
- Przełóż masę do formy i wyrównaj powierzchnię. Piecz na środkowym poziomie przez 50-60 minut.
Po 50 minutach sprawdź środek drewnianym patyczkiem. Przy tym cieście patyczek może mieć kilka wilgotnych okruszków, ale nie powinno być na nim surowej, płynnej masy. Po wyłączeniu piekarnika zostaw formę przy uchylonych drzwiczkach przez 10-15 minut, a dopiero potem wyjmij ją na kratkę.
Co zrobić, żeby duży placek nie wyszedł surowy
Najczęstszy błąd polega na użyciu zbyt dużej ilości jabłek bez dostosowania czasu pieczenia. Owoce są potrzebne, ale jeśli forma jest bardzo wysoka albo jabłka wyjątkowo soczyste, środek może pozostać wilgotny mimo przypieczonych brzegów.
Kontroluj wysokość masy
Po przełożeniu do blachy ciasto powinno mieć około 3-4 cm wysokości. Jeżeli forma jest mniejsza niż 25 × 35 cm, nie wlewaj całej masy. Nadmiar możesz upiec w kilku muffinkach, które będą gotowe po około 25-30 minutach.
Nie zwiększaj temperatury na siłę
Podniesienie temperatury do 190°C przyspieszy rumienienie wierzchu, ale niekoniecznie dopiecze środek. Jeśli po 50 minutach powierzchnia jest już ciemna, przykryj ją luźno folią aluminiową i dopiekaj jeszcze 10-15 minut w 165-170°C.
Przeczytaj również: Jak zrobić wafle z galaretką – prosty przepis na pyszny deser
Nie sprawdzaj ciasta zbyt wcześnie
Pierwsze otwarcie piekarnika przed upływem 40 minut może osłabić strukturę wypieku. W tym przepisie ważniejsza od idealnie suchego patyczka jest obserwacja środka. Powinien być sprężysty i nie może falować przy delikatnym poruszeniu formą.
Najlepsze dodatki i rozsądne zamienniki
Klasyczna wersja z jabłkami, orzechami i cynamonem nie potrzebuje wielu ulepszeń. Jeżeli jednak chcesz zmienić charakter deseru, dodaj do masy garść rodzynek, suszonej żurawiny albo posiekanej czekolady. Dodatki powinny ważyć łącznie nie więcej niż 150-200 g, żeby nie obciążyć ciasta.
- Bez orzechów - pomiń je albo zastąp pestkami dyni. Wypiek będzie mniej chrupiący, ale nadal wilgotny.
- Z gruszkami - zamień maksymalnie połowę jabłek na twardsze gruszki. Bardzo dojrzałe owoce mogą nadmiernie rozrzedzić masę.
- Z polewą czekoladową - rozpuść 100 g gorzkiej czekolady z 40 g masła i wylej na całkowicie wystudzone ciasto.
- Mniej słodka wersja - zmniejsz cukier do 180 g, szczególnie gdy używasz słodkich jabłek i czekoladowych dodatków.
- Wersja bez laktozy - jogurt zastąp jogurtem bez laktozy lub napojem roślinnym z łyżeczką soku z cytryny.
Nie polecam zastępować całej mąki pszenniej mąką migdałową. Ma zupełnie inne właściwości i wypiek może się kruszyć. Przy ograniczeniu glutenu bezpieczniej użyć gotowej mieszanki bezglutenowej przeznaczonej do ciast, najlepiej z dodatkiem środka wiążącego.
Jak podawać i przechowywać ciasto salceson
Po wystudzeniu możesz oprószyć placek cukrem pudrem, polać czekoladą albo podać go bez dekoracji. Ja najczęściej kroję go w prostokątne kawałki i serwuję z kwaśną herbatą, kawą lub łyżką gęstego jogurtu. Nie podawaj go na gorąco, bo jabłka nadal stabilizują wtedy strukturę ciasta.
W szczelnym pojemniku wypiek zachowuje dobrą konsystencję przez 3-4 dni. Przechowuj go w chłodnym miejscu, ale niekoniecznie w lodówce, ponieważ niska temperatura może sprawić, że ciasto stwardnieje. Możesz też zamrozić pojedyncze kawałki na maksymalnie 2 miesiące i rozmrażać je w temperaturze pokojowej.
Ten wypiek najlepiej kroić dopiero po odpoczynku
Po upieczeniu daj ciastu co najmniej 2 godziny na całkowite wystudzenie, a jeśli możesz, zostaw je do następnego dnia. Wtedy jabłka równomiernie nawilżą miąższ, orzechy zachowają przyjemną strukturę, a kawałki będą się kroić bez rozpadu.
Najważniejsze są trzy rzeczy: twarde jabłka, właściwa temperatura i cierpliwość przy studzeniu. Dzięki nim duża blacha kakaowego salcesonu wychodzi wilgotna, aromatyczna i wystarczająco zwarta, by bez problemu podać ją podczas rodzinnego spotkania.
